ድሃው የትግራይ ገበሬ ( ኄኖክ የሺጥላ )
የ-ማስታወቂያ አላማ አዲስ ነገርን ለብዙ ዘመን የምታውቀው ፣ የምታውቀውን ደሞ አዲስ አስመስሎ ማቅረብ ነው ይላል አንዱ ፈረንጅ ፣ በራሱ በፈረንጁ ቋንቋ አባባሉ እንዲህ ተጽፎ ነበር ( Advertisement is making the new familiar and the familiar new )። አዎ አንዳንድ የፖለቲካ ትንታኔዎች ማስታወቂያ ነው የሚመስሉኝ ። የምናውቀውን አዲስ አዲሱን ደሞ ልክ የምናውቀው አድርገው ሲያቀርቡ ሳይ ።
ዛሬ ትንሽ ስለ ድሃው የትግራይ ገበሬ እናውራ ። በመጀመሪያ ድኃ የሚለው ሁኔታን ዓመልካች ቅጥያ የትግራይ ገበሬ ከሚለው ቀድሞ ሲመጣ ትንሽ ሆድ የምያባባ ነገር እንዳለው እንገንዘብ ። ድሃው የሚለውን አውጥቼ <የትግራይ ገበሬ> ብል ሃሳቡ ሙሉ በሙሉ ከሁኔታ እራሱን ያገለለ ይሆናል ፣ ምናልባት የየት ሀገር ገበሬ ለሚለው እንደ መልስ የቀረበ ሐረግ ተደርጎም ሊታይ ይችል ይሆናል ። ትንሽ ወደፊት ሄድ ብዬ ደሞ <ባለ ትራክተሩ የትግራይ ገበሬ > ብል ፣ አሁን ሃሳቡ ሙሉ በሙሉ ይቀየራል ። ድሃው የትግራይ ገበሬ ስል ፣ በሃዘን እና በልብ መነካት ያነበበው ተደራሲ ፣ ባለ ትራክተሩ የትግራይ ገበሬ ስል የሚኖረው ስሜት በፍጹም አንድ አይሆንም ። ከዚህ የምንረዳው ቃላትን በመቀያየር ብቻ ፣ የሰውን ስሜት ማብራት እና ማጥፋት እንደሚቻል ነው ። ያም ሆኖ እነዚህ ክፉ እና ደግ ገላጮች ፣ ለጥፋት የመረሩ ተደርገው ቢቀርቡ ወይም ደሞ ለመወደድ ያማሩ እና ማር የተቀቡ ሆነው ቢቀርቡ ፣ መሬት ላይ ያለውን እውነታ መለወጥ አይችሉም ፣ ይህ ማለት መዘዝ የላቸውም ማለት አይደለም ።
ለምሳሌ ህወሓት በረሃ በነበረ ጊዜ ደግሞ ደጋግሞ ያቀነቅን የነበረውን <ጨቋኝ ያማራ ስርዓት > የሚለውን አርፍተ ነገር እንመልከት ። ይህ አርፍተ ነገር በመጀመሪያ በህውሃት ሊህቃን ፣ በስም በነ አረጋዊ በርሄ እና በነገብሩ አስራት የተቀነቀነ ቀጥሎም በስብሐት ነጋና በመለስ ዜናዊ አማካኝነት <ጭሰኛውን > የትግራይ ሕዝብ በአማራ ላይ ለማስነሳት በጥናት የተወቀረ እና የተቀናበረ ነበር ፣ በፈረንጅኛ (It is an ideology by the revolutionary TPLF elites which was deliberately crafted to decive the peasants of Tigray )። እንደውም የመጀመሪያዎች የሞት ገፈት ቀማሾች የትግራይ ባላባቶች ነበሩ ፣ ይህንንም ግድያ ያቀነባበረው አረጋዊ በርሄ ስለመሆኑ አንድ ሽሬ እንዳ-ስላሴ ተወልዳ ያደገች ፣ በ 1971 አም ከትግራይ ወደ ሱዳን ኮብልላ የሄደች ፣ አረጋዊ በርሄ ሳን ሆዜ በመጣ ጊዜ ፣ እኔ እሷ ና አረጋዊ በርሄ ባንድ ጠረፔዛ ላይ ምሳ ከበላን በሗላ ፣ እሱ ወደ ውጭ አየር ለመውሰድ ሲወጣ ማርጀቱን እና በዚያን ጊዜ የነበረውን ተሰሚነቱን ፣ አፍሮውን እያስታወሰች የነገረችኝ ታሪክ ነበር ። ይህች ሴትዮ አረጋዊ በርሄ ጎረቤቷ እንደነበርም አጫውታኛለች ። ይህንን የወንጀል ታሪክም በወቅቱ የነገረችኝ ፣ አረጋዊ በርሄ ሳን ሆዜ በተዘጋጀው የኢትዮ- ኤርትራ የውይይት መድረክ ላይ በ 2010 እአአ በሳንሆዜ ተገኝቶ ያድረገውን ንግግር በመስማቷና ፣ እሷ በግሏ ከዔሪትራውያኖች ጋ የሚደረገውን ወዳጅነት ስለማትፈልገው ፣ በንዴት የአረጋዊ በርሄን ሀጥያት ተነፈሰችው ። ለኔ ጥሩ መረጃ ነበር !
ወደ ዋናው ቁም ነገር ልመለስ ። እንግዲህ እነ አረጋዊ በርሔ እና ስብሐት ነጋ < ጨቋኝ ያማራ ስርዓት> ብለው በጥላቻ ያጠቆሩት እና በኮ/ል መንግስቱ ኃይለማሪያም አያና ( ዘር ባባት ከተጠራ መንግስቱ ኦሮሞ ነው ) ይመራ የነበረው ስርዓት ፣ እንዲህ እንደ-ዛሬው ካንድ ጎሳ የመጣ ውህድ እና ቅምር ( chemistry) ያለው ሥርዓት አልነበረም ። በደም እና በስልጣን ተዋረድ ዛሬ በሕይወት ያሉ ዔርትራውያኖች ስንወያይ እንደመሰከሩልኝ በወቅቱ ለደርግ ተቀጥረው የዔርትራን ሕዝብ ያስጨርሱ የነበሩት የትግራይ ልጆች እንደነበሩ ነው ። ይህ ሁኔታ በ ጀነራል ዳዊት ወ/ጊዮርጊስ ብልህ የተሞላበት አመራር ( 1973-1974 ) ፣ በዔርትራውያን ወጣቶች ላይ ይደርስ የነበረው ግድያ እና በደል ጋብ ሲል ፣ ሻዕቢያን ተቀላቅለው ጫካ ወርደው የነበሩ የአስመራ ልጆች ወደ አስመራ ከተማ መመለስ ሲጀምሩ ፣ ይህንን የሰላምን እና የመረጋጋት ( የሁኔታ ለውጥ ) ለመቀልበስ እነ መለሰ ዜናዊና አቦይ ስብሐት ይህ ነው የማይባል ሚና እንደነበራቸው ሰምቻለሁ !
እና ያ < ጨቋኙ ያማራ ስርዓት> ( በወያኔኛ ምልከታ ) ላይመለስ ሄዷል ። የቀረው < ጨቋኙ ያማራ ስርዓት> ተመልሶ እንዳይመጣ የ <ጨቋኙን አማራ ስርዓት > ልጆች ማጥፋት ነው ። ይህ አርፍተ ነገር ለድሃው የትግራይ ገበሬ ልክ ነበር ፣ ዛሬም ልክ ነው ። ይህ አባባል በየአንዳንዱ የትግራይ ተወላጅ ልቦና ውስጥ ፣ ደም ስር ውስጥ ፣ አስተሳሰብ ውስጥ እንደ እምነት ሰርጾ ይታያል ። ስለዚህ ቁ ነገሩ እና መነሳት ያለበት ሃሳብ ፣ የትግራይ ገበሬ ድሃ ስለሆነ ( በአስተሳሰብም በሰብልም ) የፈለገውን የማሰብ መብት ሲኖረው ፣ ምንም እንዳይታሰብበት የሚያዝም ሌላ አባሪ መብትም ባለቤት የሆነ ይመስለኛል ።
ሌላ ምልከታ
አንድ ከትግራይ ሀጋር የመጣ የትግሬ ለማኝ ፣ የትግራይ ሕዝብ በስርዓቱ ተጠቃሚ ላለመሆኑ እንደ ማሳያ መቅረብ ይችላል ወይ ? ይህንን ጉዳይ የስነ ልቦናም ይሁን የምጣኔ ሀብት ምሁሮች እያመሳከሩ እንደ መርጫ ሃሳብ ቢጠቀሙበት ምናልባት ከላይ እንደገለጽኩት < ለጊዜው ትርጉም የሚሰጥ ይመስል ይሆናል ፣> ነባራዊ እውነታውን ግን አይገለብጠውም ፣ አይለውጠውም! የነጭ ለማኝ በ አማሪካ ጎዳናዎች ላይ ማየት ፣ ነጭ -በአማሪካ ስርዓት ውስጥ ተጠቃሚ አይደለም ብሎ የመከጀል አይነት ነገርም ይመስለኛል ። እርግጥ ህወሓት የትግራይን ገበሬ ለመጥቀም በሚሊዮኖች የሚቆጠር ገንዘብ ያፈሳል ፣ በበረሃ ላይ የንፋስ ኃይል ማመንጫ ተክሎ የህዝቡን ሕይወት ለመቀየር ይተጋል ፣ አባይን ቤኒ ሻንጉል ግምዝ ጋ ገድቦ ነገ ለምትመሰረተው ታላቂቷ ትግራይ በሚታይ ሁኔታ ይተጋል፣ የትግራይ ልጆችን በ ( MIT ) ( MEKELE INSTITUTE ኦፍ TECHNOLOGY ) ጥራቱን በጠበቀ የትምህርት ደረጃ ያሰለጥናል ፣ ታዲያ ከነዚህ ግብዓቶች ባሻገር የተራበ ትግሬ ማየት ለምን ብርቅ ይሆናል ?
ችግሩ <ድሃው የትግራይ ገበሬ > የሚለው ገላጭ ላይ አይደለም ያለው ፣ ሃሳቤ የትግራይ ገበሬ የድርቅ እና የራብ ተጠቂ አልሆነም የሚልም አይደለም ፣ < እኔ > እያልኩ ያለሁት < ድሃው የትግራይ ገበሬ > ስለ ምንም ምክንያት ፣ እየራበውም ወያኔን ይደግፋል ። ልክ እዚህ አማሪካን ሀገር ያሉ አንዳድን ዘረኛ ነጮች ፣ ጎዳና ላይ ወድቀውም አንተ ጥቁር በመሆንህ ብቻ ሊንቁህ እንደምፈልጉት አይነት ። ስለዚህ የመነጋገሪያ ሃሳብ መሆን ያለበት የትግራይ ገበሬ ድህነት ሳይሆን ፣ እንደኔ ከኢትዮጵያዊነት አንጻር የትግራይ ገበሬ ሠብዓዊ ማንነት መሆን ያለበት ይመስለኛል ።
ድህነቱ ሃገራዊ ነው ፣ ጥላቻው እና ዘረኝነቱ ግን ክልላዊ ነው ። እየራበውም ያስራበውን የሚደግፍ ሥርአት ከራቡ አስበልጦ የሚወደው ነገር እስካለ ድረስ እኔ ስለሱ ሳወራ ስለ መራቡ ሳይሆኑ ከራቡ አስበልጦ ስለሚወደው ነገር ነው ፣ ነብሱን ስለሰጠለት ፍቅር ነው ። ከዚህ አንጻር ድሃው የትግራይ ገበሬ ብዬ እራሴን የማሳስትበት ገላጭ ቃላትም ይሁን ፣ ሰዋዊ ይሉኝታ የለኝም ። የትግራይ ገበሬ ድህነት ለኔ የሚታየኝ ፣ የትግራይ ገበሬ ለሌሎች ኢትዮጵያዊ ወንድሞቹ ቅን ሲሆን ብቻ ነው ። ለ ( political correctness ) ከፖለቲካ አንጻር ልክ ለመሆን ግን የተባለውን ሁሉ እያሉ መኖር ይቻላል ። እሱ እኔን አይመለከትም !
weydeha yetgri geberi lilaw mn ybel weyaniwoch ethiopiyan lemekeramet chaka yewetut dergn lemetal sayhon amharawn lematfat ena yeamhara sreat new yemilutn ye ethiopiyan andnet lemebetaten endehone meskrewal bezer kll bemekefafel yetgri hlwna ykeberal bemalet sertewal yetgri kfle hagern amharan bematfat asftewal amharan ena oromon bemagachet le hulet bezer kellewal yalkll tgri wede amhara, oromo ,debub , gabila ….bemeguref ye ekonomi balebit honewal zari bandawoch begenzeb ethiopiyan letgi metekemiya lemadreg chlewal slezih weriwn ttew dergn lemetal chaka geban amharan lematfat chaka geban kemilu yeyazutn habt yzew tadiya lemn ahunm weyanin lemewagat chaka aygebum genzeb saynorachew chaka yewetu zari genzeb yalew tgri be ethiopiya mdr bewerera yeyazew habt lemn tadiya letgri geberi aymotletm ena chgrachn deha yetgri geberi sayhon deha ye ethiopiya hzb be tgri banda bewerera agerun yatana mannetun bemenetek yebey temelkach yehonewn new ethiopiya tgri betgri netu yataw neger yelem amhara be amharanetu agerun tekemtal oromo be oromonetu agerun tekemtal gabila begabila netu agerun tekemtal……yh yefashisht tgri plan new bemecherecham bandawoch eko eyalu yalut ethiyopiyan bezer lhikanoch amakaynet tekeramtew gizachewn siyarazmu wereraw simechachew amhara chgr yelebetm erakutun kelilaw wendmuga bebado egru eyehide motal bemalet sle amharw le oromo yezer lhikan lemasredat ye bandaw yewch minster tedros adhanom be VOA fugerawn semtenal oromo amhara mn endehone yawkal amharam oromo mn endehone yawkal bandawoch weym tgri nen bay linegrachew aychlm kezer lhikanoch gara yaderegut werera le ethiopiyam hzb hone leamhara, oromo, gabila,…betegbar glS new Dha yemibalew ema bezeru mknyat yetechefechefew agerun yetekemaw lebaedan yeteshetew bekeyew yebey temelkach yehonew new yetgri geberi meritu tekemto le areb , lechina , lehnd, mech tesetebet
ይህ የወንበዴ ቡድን ለዚህ ነው ብረት ያነሣላቸው የእርዳታውን እህል እንኳ ከብቱን በርካሽ አሽጦ ገዝቶ እንዲመገብ ያረገ ሌባ መንግሥት የሠፈነበት ሥርአት 100% ቢመርጡትም ኮሮጆ የሚሞላ ዳቦ ማቅረብ አልተቻለም አሁንም ነጠላቸውን ከማንጠፍ አቆፋዳ ከማዘል አልተላቀቁም አዎ በጭፍን በዘረኝነት ሀረግ የሚመሩ ህዝቦች ይህ ታድያ ይነሣቸው? አንድ አሥገራሚ ርእሥህን ሄኖኬ የፃፍከው ትዝ አለኝ “ወያኔና ትግሬ አንድ አይደሉም” ያልከው አሁን የትግራይ ህዝብ ቁጭ ብለው ያሥተውሉት ይሆን።
ሌላው ልንገርህ በህዳር ፂዬን አክሡም ላይ አቶ አባይ ፀሀዬ እና ተወላጆቻቸው ድንኳን ጥለው ሢጨፍሩ ያን የተራበውን ወገን ከጌሾ ክብር በላይ እንኳን አልሠጡትም ትላንትም ከበሮ ዛሬም ከበሮ ሁሌ መደናገር የሚያመልኩትን ወያኔን ቁምጣ ካላወለቁት ድረሥ ይህ ህዝብ ረሀብን እሥከ ምፅአት ይዘውት ይኖራሉ።
I am disgusted with the writings of this man. I suspect this kind of writing is propagating a certain groups agenda to build a wall between people and weaken their struggle to emancipation. This kind of propaganda will benefit the people with the agenda of dividing and creating hate among people . Please leave the Tigrean farmer. Heis in the same boot with the farmers from the other parts of the country. Shoot to your target. Do not make like the saying > AHYAWN FERTEW DAWLAWN/ Please stop the hate mongering. It is Facist type
Henok
it is a wonderfull article but by missing one major point you make your article incomplete. For heaven case there is no beggar from tegreans in Addis, they are people from Wolqait Tegdea who lost thier wives and kicked out by tegreans. We need to give them sympathy they are not tegreans but they speak the language. Some 12 years ago singling out tegray Sebhat Nega has said “our 10 years plan is to promote tegreans to middle class”. Mind you this is a policy not mere statment, any how your articles on tegreans are brilliant keep up.
I have the same feeling as Ohoho when comes to this writer. If you read all his postings, you will notice the following two trends: 1) Tigrayans are categorically the enemies of Ethiopia, hence we all must “hate” them, 2) paint individuals like Abreha Belay and Aregawie Berehe who happened to be Tigriyans but who are doing what they can to free Ethiopia from the yoke of Woyanee as if they are one and the same as Meles Zenawi or Bereket Simon. We have been with Woyanee for quiet some time and we know this film. The first is the fire Tigryans to stand firm with Woyanee no matter what, out of existential treat. Woyanee didn’t care about the 2000 Howzen people when they “invite” Derg to come and bombe them. Theie main purpose was to mobilize Tigray against Derg by using the horrific scene as a propaganda tool. It worked! The second is to make these individuals feel as if they are “not-welcome” by the rest of Ethiopians. Molla Segedom (I purposely didn’t say Asgedom because he chose to be Segdom) is a good example here. The writer will tell us in his next piece how all Tigrayns are blood trusty vampires and Abreha Desta was “spying” for Woyanee. Mr. Yeshitella; your level of analysis is excellent and I appreciate that. However, your intent sucks!
henok ante dendesam “aheya” endante eyewatu bado chenkelat kemeyaze hode bado hono tagashe ayemro yeshalal agases.