ፕ/ር መስፍን ወ/ማርያም ስለ ህዝባዊ ተቃውሞዎችና መንስኤያቸው ያብራራሉ
ስለ ህዝባዊ ተቃውሞዎችና መንስኤያቸው ያብራራሉ
ጭቆናን ለማጥፋት የሚደረግ ትግል ኖሮ አያውቅም
ህዝብ ቋቱ ሲሞላ ነው አልችልም፤ በቃኝ ያለው
አትሌት ፈይሳ ሌሊሳ የተናገረው የሚያስደንቅ ነው
በሦስት መንግስት ውስጥ አልፈዋል – ታዋቂው ምሁርና አንጋፋው ፖለቲከኛ ፕ/ር መስፍን ወ/ማርያም፡፡ በአገራቸው ፖለቲካ ውስጥ ዛሬም በሽምግልና ዕድሜያቸው ንቁ ተሳታፊ ናቸው፡፡ በሰብአዊ መብት ተሟጋችነታቸውም ይታወቃሉ፡፡ ፕ/ር መስፍን ወ/ማሪያም በኦሮሚያና በአማራ ክልል በተነሱ ተቃውሞዎችና ግጭቶች፣ በተቃውሞዎቹ መንስኤና ባህሪያት እንዲሁም በመንግስት ምላሽ አሰጣጥና በችግሮቹ መፍትሄ ዙሪያ ሃሳባቸውንና ዕይታቸውን ለአዲስ አድማስ ጋዜጠኛ አለማየሁ አንበሴ በቃለ-ምልልስ መልክ አጋርተውታል፡፡ እነሆ፡-
በእርስዎ ዕይታ በኦሮሚያና በአማራ ክልሎች ለተቀሰቀሱ ተቃውሞዎች መንስኤው ምንድን ነው?
የህዝቡ ጥያቄ 25 ዓመት የፈጀ ነው፡፡ አንድ የፖለቲካ ቡድን በፈለገው መንገድ የህዝቡን ግንኙነት በጎሳ ብቻ እንዲሆን፤ በኑሮውም (በቤት፣ በመሬት፣ በስራ፣ወዘተ—) መቶ በመቶ ቁጥጥር አድርጎ ሰውን ነፃነት የነሳበት፤ ጋዜጣ፣ መፅሄት፣ ሬዲዮ፣ ቴሌቪዥን በአንድ አገዛዝ ስር የወደቀበት ጊዜ ነው ያለፈው፤25 ዓመት፡፡ አሁን ግን እዚህ ላይ ሲደርስ የታመቀው መተንፈሻ ሲያጣ ገንፍሎ ፈነዳ። እየሞቀ … እየሞቀ … እየሞቀ ሲሄድ ድንጋይም ይቀልጣል፡፡ ቀልጦ ቀልጦ ሲሞቅ ይፈነዳል፡፡ እሳተ ገሞራ ሆኖ የሚወጣው የቀለጠው ነው፡፡ አሁን በሀገሪቱ የምናየው ይሄንኑ ነው፡፡
ተቃውሞዎቹ የተነሱት በምርጫ ሙሉ በሙሉ ማሸነፉን ባወጀ ማግስት መሆኑ አንደምታው ምንድን ነው?
ምን ምርጫ አለና! ይሄ መቶ በመቶ አሸንፈናል ያሉበትን ነው የምትለው?
አዎ! የ2007 ምርጫ—-
በ“ወያኔ” ዘመን ምርጫ አልነበረም፤ የለም፡፡ ከደርግ ጊዜ የተሻለ አይደለም፡፡ በአፄ ኃይለስላሴ ጊዜ ደግሞ ከሁለቱም የተሻለ ነበር፡፡ ፓርቲዎች ባይኖሩም ምርጫው በጣም ጥሩ ነበር፡፡ በአሁኑ ጊዜ ምርጫ የሚባል ነገር የለም፤እንዲሁ ለይስሙላ ነው።
በኦሮሚያ የተቃውሞው መነሻ ማስተር ፕላን ሲሆን በአማራ ክልል ደግሞ የወልቃይትና የኮሚቴው ጉዳይ ነው፡፡ እርስዎ እውነተኛ ምክንያቶቹ እነዚህ ናቸው ብለው ያምናሉ?
ኦሮሚያ ለተነሳው ተቃውሞ ምክንያቱ ማስተር ፕላን ነው ተባለ… ማስተር ፕላኑ ከዚህ በፊት አልነበረም? አዲስ ነው? ቤቶች ሲፈርሱ አልነበረም? ሰዎች መንገድ ላይ እንዲሁ እንደዋዛ ሲጣሉ አልነበረም? አሁን በቃ ቋቱ ሞላ፤ ይሄ ነው ምክንያቱ። ቋቱ ሲሞላ ህዝብ አልችልም፤ በቃኝ ነው ያለው፡፡ ከእንግዲህ ወዲህ ግፍ መቀበል አንችልም ነው፡፡ የወልቃይትም ጉዳይ ቢሆን በተለይ የታሰረው ኮ/ል ደመቀ ጎበዝ ሰው ነው፡፡ እሱ ነው ይሄን ነገር የጫረው፡፡ ግን የወያኔ ኮሎኔል ነው እሡ፡፡ በስርአቱ የነበረ የስርአቱ መሳሪያ ሆኖ የቆየ ሰው ነው፡፡ እንግዲህ ቋቱ ሲሞላ እሱም በቃኝ አለ፤ ሌሎችም በቃን እንዲሉ አደረገ፡፡ እና ምንም አዲስ ነገር የለም። ሁሉም ቋቱ ሲሞላ ነው ወደዚህ ደረጃ የደረሰው፡፡ የማስተር ፕላንና የወልቃይት ጉዳይ ብቻ አይደለም።
አሁን ያለው ተቃውሞና ግጭት ከቀጠለ የአገሪቱ እጣ ፈንታ ምን የሚሆን ይመስልዎታል?
ይሄ የሚያስፈራ ጥያቄ ነው፡፡ “ወያኔ” ተቃዋሚ ድርጅቶች እንዳይዳብሩ እንዳይበረቱ አድርጎ፣ አሁን ተቃዋሚ አለ የማይባልበት ደረጃ ላይ ነው ያለው፡፡ በሌላ በኩል ደግሞ በእንደዚህ አይነቱ ጊዜ ድምፃቸው ሊሰማ የሚችል፣ የሚከበሩ የሚደመጡ ሽማግሌዎች እንዳይኖሩ አድርገዋል፡፡ አሁን ታዲያ ማንን ይስማ? ወያኔ አሁን ቢሰማ፣ የሚሰማው ፈረንጆቹን አሜሪካንን፣ እንግሊዝን ነው፡፡ ቸርችል በ2ኛው የዓለም ጦርነት ጊዜ ያለው አንድ ጥሩ አባባል ነበር፡- “let dog eat dog.” (እርስ በርሳቸው ይባሉ ምንም አይደለም) ፈረንጆቹም በተመቻቸው ሁኔታ እንድንሆንላቸው ይፈልጋሉና ምንም አያደርጉም። ስለዚህ አስታራቂ ሊኖር አይችልም፡፡ ወያኔም የሚሰማው ጡንቻው መሳሪያው ብቻ ነው፡፡ ያንን መሳሪያ እስከያዝኩ ድረስ አልሸነፍም በሚለው አስተሳሰቡ ፀንቷል፤ከደርግ አልተማሩም፡፡ ደርግ የትየለሌ መሳሪያ ነበረው፤ህዝብ ግን አልነበረውም። ህዝብ ከሌለ የትም መድረስ አይቻልም፡፡ እነሱም ይሄንን አልተረዱትም፡፡ አሁንም ለእርቅ፣ ለሰላም የተዘጋጁ አይመስለኝም፡፡ እንደ በፊቱ በጡንቻችን ረግጠን እንቀጥላለን፤ብለው ነው የሚያስቡት። በዚህ ሁኔታ ውስጥ ደግሞ አገዛዙና ህዝቡ ደም ተቃብቷል። ይሄ ወደ ኋላ የሚመለስ አይመስለኝም። እየባሰ እየከረረ የሚሄድ ይመስለኛል፡፡
በዚህ መሃል ግን አጠቃላይ የትግራይ ተወላጆች ጉዳይ አለ፡፡ በዚህ ጉዳይ ላይ በተገቢው መንገድ ውይይት እየተደረገ አይደለም፡፡ ልንወያይበት ልንነጋገርበት የሚገባ ነገር ነው፡፡ የትግራይ ተወላጆች በደቡብ በኩል በጎንደር፣ በወሎ ወንድሞቻቸው ድሮ ችግር ሲመጣ የሚሄዱበትን ቦታ ሁሉ አሁን ጠላት እንዲሆኑ አድርጓል ወያኔ፤ በሰሜን በኩል ያሉ ኤርትራውያን ወንድሞቻቸውን ጠላት አድርጓል። የትግራይ ህዝብ በዚህ መሃከል ነው ያለው፤ እንደ ቡሄ ዳቦ፡፡ አሳዛኝ ሁኔታ ውስጥ ነው ያለው፡፡
ለዚህ ችግር መፍትሄው ምንድን ነው ይላሉ?
ህዝቡ ራሱን ሊያወጣ ይችላል፡፡ ህወሓትን በመቃወምና ከሌላው ጋር በአጋርነት በመቆም ከዚህ አጣብቂኝ ራሱን ሊያወጣ ይችላል፡፡ “ትግሬ ህውሓት ነው፤ ህውሓት ትግሬ ነው” የሚባለው ለኔ ትክክል አይደለም፡፡
ህዝባዊ ተቃውሞው ባለቤት የለውም፣ እንቅስቃሴዎቹ ጎልቶ የወጣ መሰረታዊ ጥያቄ የላቸውም የሚሉ አስተያየቶች ይደመጣሉ፡፡ እርስዎ ምን ይላሉ?
እንቅስቃሴው ዋና እምቡጥ የለውም የሚለው ጉዳዩን ካለመገንዘብ የመጣ ነው፡፡ 25 ዓመት ሙሉ ሲጠራቀሙ የመጡ በርካታ ጥያቄዎች ናቸው የእምቡጡ መሰረቶች፡፡
በየተቃውሞዎቹ የሚነሱ የማንነትና የብሄር መብት ጥያቄዎችስ አቅጣጫቸው ወዴት ነው?
የማንነት ጥያቄ የተምታታ ነው፡፡ እንኳን በአጠቃላይ በህዝቡ ቀርቶ ተማርን በሚሉት፣ አስተማሪ ነን ምሁራን ነን በሚሉትም ዘንድ ብዙ ውዥንብር አለ፡፡ ኢትዮጵያ መቼም የምታስደንቅ ሀገር ነች፤ በዚህ ውዥንብር፣ ተማርኩ የሚለው ሰው ሁሉ በተወናበደበት ጊዜ ሯጩ ፈይሳ ሌሊሳ የተናገረው ነገር የሚያስደንቅ ነው፡፡ ብዙ ምሁራንን ዜሮ ያደረገ ንግግር ነው የተናገረው፡፡ “እኔ ኢትዮጵያዊ ኦሮሞ ነኝ” ነው ያለው፡፡ ሌሎቹ የማይሉትን ነው የተናገረው፡፡ ምሁራ ነን የሚሉት ሁለቱን ማገናኘት አይፈልጉም፡፡ ይሄ አትሌት ግን ድርቅ ያለውን እውነት አውጥቶታል፡፡ ሁሉም ሰው እርስ በእርሱ የተጋባባት፣ የተዋለደባት ሀገር ነች ኢትዮጵያ፡፡ ብዙዎች ዛሬ አለን የሚሉት ማንነት ሲፋቅ ሌላ ማንነት ይወጣዋል፡፡
በብሄር ተቧድኖ የሚቀርቡ ተቃውሞዎችና ጥያቄዎች ሀገሪቱን አደጋ ላይ አይጥሏትም?
አደጋ ሊፈጥር ይችላል፡፡ ግን እንደ ፈይሳ አይነት ሰዎች በብዛት የሚኖሩ ከሆነ ምንም አይፈጠርም፡፡ የኢትዮጵያ ህዝብ እውነት የሚገባቸው እንደ ፈይሳ ያሉ ሰዎች ካየሉ ስጋት አይኖርም፡፡ ዘር ከፋፋዮች ከሆነ የሚመሩት የተሰጋው ሊደርስ ይችላል፡፡ እንደኔ ግን 90 በመቶ የሚሆነው ኢትዮጵያ ውስጥ ያለው ኦሮሞ፣ እንደ ፈይሳ የሚያስብ ነው ብዬ ነው የማምነው፡፡ እኔ የማገኛቸው ኦሮሞዎች ሁሉ እንደዛ ናቸው፡፡
ከ97 ምርጫ በኋላ ያለው የተቃዋሚዎች እንቅስቃሴ እንዴት ይገለጻል?
“ወያኔ” ብልሃት ብሎ ሃገር ውስጥ ተቀናቃኝ ቡድኖች እንዳይፈጠሩ እንዳያድጉ አደረገ፡፡ ይህ ሁኔታ ደግሞ ተቃዋሚዎቹን ከሃገር አስወጣቸው። አንዳንዱ ፈርቶ ስደት ወጣ፡፡ ያኔ ኢህአዴግ ይጠቅመኛል ብሎ ያመጣው ብልሃት አሁን የሚጎዳው ነገር ሆኗል። ትልቁ የተቃዋሚ ጎራ ያለው ውጭ ሃገር ነው፡፡ አሜሪካ፣ አውሮፓ፣ አውስትራሊያ ደቡብ አፍሪካ ነው የተቃውሞው መቀመጫ፡፡ ተቃውሞው በጣም ከመጠንከሩ የተነሣ አሁን እነሱም ወደ ውጭ ሃገር ሄደው መስራት አልቻሉም፡፡ እዚያም ተቃውሞ ይገጥማቸዋል። የበለጠ ሊቆጣጠሩት የማይችሉት ተቃውሞ ነው ከውጭ ሃገር እየገጠማቸው ያለው። እዚህ ሊቆጣጠሩት ይችሉ የነበረውን ተቃውሞ ገደልን ብለው ወደ ውጪ እንዲሄድ አደረጉት። ወደ ውጭ የገፉት ተቃውሞ ደግሞ ጊዜውን ጠብቆ እነሱኑ ሽባ አደረጋቸው፡፡ ሆቴል እየተከተሉ ማዋረድ ሆነ ነገሩ። ‹‹ተንጋሎ የተፋው ለራሱ ከረፋው›› አይነት ነገር ነው የሆነው፡፡ የተፉት መልሶ መጣባቸው፡፡ አሁን ያንን ሊያቆሙት አይችሉም። እነሱ ካልተለወጡ ያኛው እየተባባሠ ይሄዳል እንጂ በምንም መንገድ አይለወጥም፡፡ ሊደርሱበት ሊቆጣጠሩት አይችሉም።
በአገር ውስጥ ያለው የተቃውሞ እንቅስቃሴስ?
አገር ውስጥ ስላሉ የፖለቲካ ቡድኖች ምንም የምናገረው ነገር የለም፡፡ ማን አለና ነው የምናገረው? ማንም የለም፡፡ ሠማያዊም ሌላውም የሉም፤ የሚረቡ አይደሉም፡፡ አላማቸውም ሌላ ነው፡፡
በሦስት ስርዓቶች ውስጥ ያሣለፉ እንደመሆንዎ ተቃውሞዎች በንጉሡ፣ በደርግና በኢህአዴግ መንግስታት ያላቸው አንድነትና ልዩነት እንዴት ይገለጻል?
በአፄ ኃይለስላሴ ጊዜ ህዝቡ አልተንቀሳቀሰም። ተቃዋሚ የሚባለው ተማሪውና አስተማሪው ነበር፡፡ እሱም በአብዛኛው የዩኒቨርሲቲ ተማሪና የሁለተኛ ደረጃ ት/ቤት ነው፡፡ ህዝቡ ግን አብዛኛው የአፄ ኃይለስላሴ ደጋፊ ነበር፡፡ ግፉንም በደሉንም አልተረዳም ወይም የበደሉ አካል ነበር ማለት ይቻላል። ጭቆና፤ ጨቋኝና ተጨቋኝ በሚል ርዕስ በመፅሃፌ ገልጨዋለሁ፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ ጭቆናን ለማጥፋት የሚፈልግ የለም፤ትግሉ ሁሉ ተጨቋኙ ጨቋኝ ለመሆን ነው፡፡ ጨቋኙ ደግሞ ጨቋኝ መሆኔን አልለቅም እያለ ጨቋኝ ለመሆን ተጨቋኝና ጨቋኙ ይታገላሉ እንጂ ጭቆናን ለማጥፋት የሚደረግ ትግል ኖሮ አያውቅም፡፡ አሁንም የሚደረገው ጨቋኙን ወያኔን አውርደን፣ እኛ ጨቋኝ እንሁን ነው፡፡ ጭቆናን እናስወግድ የሚል ትግል አይደለም፡፡
በዚህ ሁኔታ ውስጥ ተጨቋኙ ከጨቋኙ ጋር የተባበረ ነው፡፡ ፈልጎ ነው ያንን የሚያደርገው፡፡ ስንት ሺህ ሰው ባለበት 5 ፖሊሶች አንዱን መንገድ ላይ ይዘው ይደበድቡታል፡፡ እንደዚያ ሲያደርጉ 1ሺ ሰው ምንም አያደርግም፡፡ ይሄ ለኔ የጨቋኝ ተጨቋኝ ስምምነት ነው፡፡ “ለምን ትመታዋለህ?” የሚል የለም። ያ ሁኔታ እስካለ ድረስ ጭቆና ይቀጥላል፡፡
መንግስታቱ ለተቃውሞዎች የሚሰጡት ምላሽስ በንጽጽር ምን ይመስላል?
በአፄ ኃይለ ሥላሴ ጊዜ ከመጠን ያለፈ የኃይል እርምጃ አይታሰብም፡፡ ንጉሱ የኢትዮጵያ ስምም ሆነ የሳቸው ስም በውጭ ሀገራት በክፉ እንዲነሳ አይፈልጉም፡፡ ራሳቸውን ስለሚያከብሩ ሀገሪቱንም ያከብራሉ፡፡ ለራሳቸው የሚሰጡት ክብር ነው ሀገሪቱን እንዲያስከብሩ የሚያደርጋቸው፡፡ አሁን ያ የለም። የአትሌት ፈይሳ ድርጊት በስንት የዓለም ሚዲያ ነው የተነገረው? ግን ምን ተሰማቸው? ፈይሳ የበለጠ ነገሩን አፈነዳው፡፡ ይሄ ውርደት ግን አይሰማቸውም። ይሄ ህዝቡ የሚደበደበውና አስከሬኑ በየሚዲያው የሚታየው ያሳፍራቸዋል? በአፄ ኃይለስላሴ ጊዜ ይሄ በጣም የሚያሳፍር፣ ሀገሪቱን ህዝቡን ክፉኛ የሚያዋርድ ነገር ነበር፡፡ ንጉሡ ይሄን አይፈልጉትም ነበር፡፡ ፖሊስ ከተማሪ ጋር ይጣላ የነበረው በዱላ ነው እንጂ በመትረየስ አልነበረም፡፡ እንግዲህ የሁለቱ የአፀፋ መልስ አሰጣጥ ከክብር ጉዳይ የሚመነጭ ነው፡፡ አፄ ኃይለሥላሴ ታሪካቸውን ራሳቸውን የሚያስከብሩ ስለነበሩ ክብራቸውን ይጠብቃሉ፡፡ አሁን ያሉት ራሳቸውንም ህዝቡንም አያከብሩም፤ታሪካቸውንም አያከብሩም፤ የሚታያቸው ጡንቻ ብቻ ነው፡፡
በአፄ ኃይለሥላሴ ጊዜ የሰብአዊ መብት ጉዳይ በጨዋነት የተያዘ ነው እንጂ በወረቀት ላይ ብቻ የሰፈረ አልነበረም፡፡ ይሄን ማድረግ ሀጢያት ነው፤ ብልግና ነው፤ ነውር ነው—ነበር የሚባለው፡፡ ከሥነ-ምግባር የሚመነጭ ሰብአዊነት ነበር፡፡ ጡንቻ የተጀመረው በደርግ ዘመን ነው፡፡ በጥይት መጋደል ተጀመረ። እውነት ለመነጋገር ከሆነ፣ ያንን ያመጣው ደርግ አልነበረም፡፡
የስልጣን ተቀናቃኝ ሆነው የገቡት ኢህአፓና መኢሶን ነበሩ ግብግቡን የጀመሩት፡፡ እነዚህ አካላት የሶስትዮሽ ድብድብ ሲገጥሙ መሳሪያ ያደረጉት ወጣቶችን ነበር፡፡ #ወያኔ”ም የኢህአፓ የመኢሶንና የደርግ ርዝራዥ ነው፡፡ እምነታቸውም የጡንቻ ነው፤ እስካሁን የሰሩትም በዚያው ነው። የሚለያየው የያዛቸው የውጭ እጅ ብቻ ነው፡፡ ሶቭየት ህብረት ደርግን መሳሪያ እየሰጠ ለግድያ ነፃ አድርጎት ነበር፡፡ እነዚህ ደግሞ በአሜሪካ ይደገፋሉ። አሜሪካ ደግሞ ግልፅ ግድያ አይፈልግም ነገር ግን እነዚህ በኃይል እየወጡ ጉልበታቸውን እያሳዩ ነው፡፡
በእንዲህ ያለ የፖለቲካ ቀውስ ወቅት የምሁራን ሚና ምን መሆን አለበት?
መጀመሪያ ፍርሃት መወገድ አለበት፡፡ ኢትዮጵያ ውስጥ ለህዝብ ነፃነት መቆም ያለባቸው ምሁራን፣ የኪነ ጥበብ ሰዎች እንዲሁም ጋዜጠኞች ናቸው፡፡ እነዚህ ሁሉ ግን አሁን በፍርሃት ቆፈን የተያዙ ናቸው፡፡ እነዚህ ራሳቸውን ነፃ ካላወጡ ሌላው ነፃ አይወጣም። የምሁራኑ በዚህ ውስጥ ነው ያለው፡፡
በአገሪቱ ላይ መረጋጋት እንዲፈጠር መፍትሄው ምንድን ነው ይላሉ?
ከኃይለኛ ጋር ስትጋፈጥ መፍትሄው ሁሉ የሚኖረው በኃይለኛው እጅ ነው፡፡ መፍትሄው ሁሉ ያለው በ“ወያኔ” እጅ ነው፡፡ ከ“ወያኔ” በስተጀርባ ደግሞ በአሜሪካ እጅ ነው፡፡ ከዚያ ውጭ የኢትዮጵያ ህዝብ ወያኔን ልስበር ካለ መጥፎ ነው፤መጫረስ ነው የሚሆነው፡፡ በተለይ ደግሞ ወያኔን ትግሬ እያደረጉ፣ ትግሬን ሁሉ ወያኔ እያደረጉ የሚኬድበት ሁኔታ መታረም አለበት፤ አደገኛ መርዝ ነው፡፡ ሀገሪቱን አደጋ ላይ የሚጥል ነው፡፡ መፍትሄው ግን በ“ወያኔ” እጅ ነው ያለው፤ ህዝቡን ማዳመጥ አለባቸው፡፡
ሰላም ፕሮፌሰር መስፍን፣ ጤናዎት ዕንዴር ይጠበቃል? ዕንድኳን ለአራተኛው መንግስት አበቃዎት። ዕድሜ ጸጋ ነው ልበል ወይስ ዘልዛላ፣ ጸጋ ጸጋ ነው፣ መንዘላዘል ግን መንዘባዘብን ያሳያል ለማለት ነው። ዕድሜዎን ሁሉ በኢትዮጵያና ሕዝቧ ላይ ከሚያሴሩት የዉጭ ኃይሎች ጋር ያለወትን ሚና በአለፈው ከነ ካሳ ከበደ፣ ሄርማን ኮህንና አዲሶቹ ምልምሎቻችሁ ጋር ሁናቺሁ ኢሳያስንና ሻቢያን ስታደንቁና ስታዳንቁ አዬናችሁ። ለነርሱ ዕድሜ ልክዎን በመስራትዎ የተጸጸቱ በሚመስል መልክም የተናዘዙ መስሎኝ ነበር፣ ከዚህ ጽሁፍዎ ግን ዕንደገና ያፈረሱት መሰለኝ። ቃል ከዲንጋይ ይከብዳል የሚለው ብሂል ለርሶ ዕንደከበደ መቀጠሉን አላጣሁትም።፡ አሁንም በዚህ ጽሁፍዎ ሁሉንም የኢትዮጵያ ሃይሎች ሲሳደቡና ለዘመናት ለኢትዮጵያ አንድነት፣ ህዝባዊ ልዑአላዊነትና ዲሞክራሲ ዕርስዎ አብረው ከሰሯቼው ጬቋኝ መንግስታት ጋር የተዋጋዉን ያን ትውልድ ሲሳደቡና ሁሉንም ሲራገሙ፣ አሜሪካንን ሳይነኩ ማለፍዎትና አሁንም አሜሪካ ዕያረገች ያለችዉን ለመግለጽ አለመድፈርዎ፣ በዚህም ላይ የሻቢያንና የነብርሃኑን ሚና ላስ ብለው ሲያልፉት አሁንም ሚናዎ የት ዕንዳለ በግልጽ ያሳያል።” ስለዚህ የአሁኑ አመጽ ወያኔን ብቻ ሳይሆን ዕንደርሶ አይነት ያሉትን የታሪክ አሚካላ የሚፋረድ ለመሆኑ የሚያጡት አይመስለኝም።
ለማንኛዉም ታሪክ ይፍረደን!!
ጉዱ ካሳ
This man is already retarded .
የህግ የበላይነት የሚሰፍንበት ቀን ደርሷል። በጫት ሚርቃና ሰክረው በትግራይ ወንድሞቻችን ሂወት እና ንብረት ግድያ እና ዝርፍያ የፈጸሙ ወረብሎች እና ሽፍቶች በወረንጦ እየተለቀሙ ለፍርድ ቀርበው የእጃቸውን ያገኛሉ።
ኣወቅሽ ኣወቅሽ ቢሏት ደብተሯን በኦሞ ኣጠበች እንደተባለው፣ ጎንደሬ ጀግና ጀግና ሲባል ኡነት መስሎት በንጹሃን የትግራይ ዜጎች የፈጸመው ኣስነዋሪ የሽፍታ ድርጊት ሂሳብ ጊዜውን ጠብቆ ይወራረዳል።
Mesfin is anti Amara eko
minew betewun aboo !!!!
KAREJU AYBEJU
@Keficho
Yep. A big historical mistake by Amharas. Very soon there will be a revenge against the Amharas in all parts of Ethiopia. They will cry as they laugh.
The solution lies in only one place – love and humility. Love and the principles of human love embody oneness and togetherness, advocates taking shared vision and responsibilities for the grandest human project. We are born and raised in a culture that demeans love and loving. I haven’t heard of my father calling my mother ‘lovely’ nor my neighbor, nor the next neighbor. The name ‘love’ appears to be doomed in our country. Nobody calls kids you are adorable/beautiful/great/in many parts of Ethiopia. When I was growing, I never heard either a pop nor a sheikh advocating to love each other. Neither from my leaders nor professors have I heard advocating to love your adversaries. Adversaries are competitors who help us grow and progress mentally, physically and emotionally. But unconsciously, our confrontation generates negative energy towards our adversaries and the fight back from our adversaries instills the growth within both of us of animosity (‘enmity’). Unless we address it consciously, it keeps on building a grandeous enmity in our minds. As we all know, we have seen manifestos advocating one group is ardent enemy of the other. It bursts into groups like TPLF, ONLF, OLF, recently Ginbot 7 and other numerous violent organizations. Our leaders and professors haven’t put up genuine discourse, whole-heatedly and with love. We know that behind all the violent organizations, there is a genuine cause and that genuine cause haven’t been given enough space and time to be addressed. The silent majority from all walks of corner aren’t sensitive enough for causes emanating from different corners of the country. We tend to categorize as ‘ it is their problem.’ When it emerges as our problem, we tend to hate other groups that haven’t supported our genuine cause. This is a vicious cycle and the Tigrean people are as victim as we are. We love them and we defend their rights of freedom from a bondage of one group thinking. We need to be taught from prof. mesfin these ideals.
My inspirations are Ghandi, Martin Luther king, Mandela and all others who are quietly and peacefully became change agents of love and non violence. I wished prof. mesfin and the likes instill the ideals from these group of people.
Let me challenge you now. Please all of say, I love Tigreans and will defend them from the evils of distorted ideas of self defeating narrowness imposed on them. We love all our leaders who when they are set free from ignorance and narrowness will set fire of love and forgiveness. If one speaks in the tongues (languages) of men or angels but do not have love, I am a sounding gong or a clanging cymbal. This means love is ultimate truth and truth sets us free not ‘language’.
It is not language or ethnicity that is key to building peace, tranquility and development in once community. It is the rational thinking, the debates for better ideals and then the love for and cohesiveness in the society. I believe cohesiveness of a society is coercive. i in ones society. In fact, it will be abused by gangsters who empower the group.
Demeaning a person, group of persons, ethnics group or the world doesn’t provide sufficient solution to once cause. It might for problems and persuading the truth be heard loud and clear. As truth is relative to the beholder. anybody who claims to have truth has to speak loud and clear for people to listen and establish its truth and course of action in the country.
It is not too late to teach and advocate love boldly and decisively now. Then we can buy the hearts and minds of all Ethiopians. that is my message for all of us and our seniors.
Respect to all and humanity
he must be heard and Dr. Zumra once said Like the there is black, white and red soils on the ground we human beings are white, black and red but we stall are the same human beings.If we work for that ideals and principles of humanity, and love, hate diminishes by itself. Truth always embodies love and vice versa. Anybody who advocates hate, The Solution lies in transcending beyond hate, violence and start building bridges between nations and nationalities
Thank You God for making Ethiopia and it’s people free from Woyane! Thank You! Thank You ! Thank You!
I don’t understand The so-called PROFESER MESEFN. AHUNEM SHEMEGLO AYAFEREM HE OREDERED WITH MENGESTU HYLEMARAYM TO KILL ALL THE 60 MINISTERS AND GENERALS INCLUDING INTELECTUALS. I COUT HE SAID TO MENGESTU WE HAVE A PEN YOU GUYES ARE HAVE A GUN DO YOUR JOB. WHEN HE WAS MEREMARY COMISTION WITH SHABIAW BEREKET.AND THEN HE WANT LONDON CONFERENCE WITH HERMAN COHON SHABIA AND WEYANEA’S OUR CHILDEREN.HE WAS COPERET WITH FOREIGN EGENT NOW HE TALKE BULSHEETI WISH PROFESOER ASRAT WAS HERE HE KNOW HIM WELL AGAINEST AMHRA HE WASE ENOJOING WITH WEYANEA WHEN PROFESOR ASRAT SUFERING AND ARBA GUGU E. T. C HAPPEND.ANTE LABA YALETAWEKEBHE ENEDAYEMESELEHE WAGAHEN ABEREHE KE WEYANEA FAR TAGEGNGNALEHE ANTE LE WECHEE TELAT EGENT NEHE ENAWEKALEN tEBEKE GEZAHEN.
Woyanes are still around to poison Ethiopians, hey Tegreans you will pay the price for the killing Oromoes and Amharas. You will never be trusted any more. Every thing that you did has a proof that will pass for generation and you can not deny as you have done for tha past when you are bandas for Italians, idiot agames, you have to leave the whole Ethiopian land !!!!!
Le meng2444
sele ‘mehuran’ batekalay meredat yaleben neger, hulgezem behoen
seltan keyazew gare ‘ Ashkarru, ashkarru..guragegna medeness new.
Pr.Mesfen betame modest nachew! Laelochu,ende Pr.Ephrem Yessak’en
tazebachehu?
ትግሬ አፉን ከፈተ እንጅ የኢትዮጵያ ቀን ቅርብ ነው ። ማንም ወንድ የሆነ አማራ ሁሉ የዚችን ቅማላም ወያኔ ሽፍታ ጉጅለ መቃብር ሳያስገባ ከዚህ ወዲያ እረፍት የለውም ። ና እኔ እኔ ልንገርህ ቡትቶዉ የጆግራፊ መምር
ትግሬ ወያኔ ነው ወያኔም ትግሬ ነዉ። በምንም ድንቁርናህን ላርምህ አልችልም ።ሽምግልናህን በዝምታህ ልታጅበዉ ሳይሆን በመርዝህ አከርፍተህ ጨለማውን የሞት ፅዋ ልትቀምሰዉ ነዉ። አፍጥጦ የመጣን ደርግ ዉድቀት ያመነ ዉስጥህ ተገዶ የዘርህን ያያል።ያኔ ተረቶችህ ዋጋ አይኖራቸዉም። የለም ያልከዉ አማራ የገና ዳቦን ጥዶ ሲለበልበዉ
Hulum ye adam lej……. alem annd mender…..kim bekel kentu…..yalefewn ersut…..kalefew temaru…..
ፕ/ር መስፍን ወ/ማርያም እኮ ከደርግ ስርአት በፊት የነበረ ስርአት የእሳቸው አመለካከት የሚወክል በህዝብ ትግል በሀይል የተነጠቁት ስለነ እዛ ስርአት መጥፎ ነገር ይናገራሉ ብለህ ማስብ ሞኝነት ነው
ጉዱ ካሳ ብሬንና ሻቡያን ላስ ብላው አለፉ ላልከው ልክ ነህ ሰውዬው ፕ/ር መስፍን ናቸው ይፈቀድላቸዋል በተረፈ ኢህአፓ መኢሶን ተራማጅ ተራጋጭ የሚባሉትን የዱርዬ መንጋ ነኩብኝ ብለህ እኝህን አዛውንት ቀም ስቅል የምታሳይ ከሆነ ውርድ ከራሴ ብያለሁ። ፕሮፌሰርም ምን እንደሚያስቡ ማወቅ አስቸጋሪ ሁኖብናል ቪዥን አኤርትራ ላይም ብቅ ብለው ነበር መሰል በተረፈ መልካም ጤንነት እየተመኘን ጉዲ ካሳን በመያዣው ይያዝሎት አእንላለን ከወደ ገፈርሳ ሰፈር
Dear professor : you really speak my heart. What ever , the TPLF and it’s slave dog are against you but you are still advising the ethiopian to unit for freedom , justices and tolerance. I don’t understand why people at least respect when others are fighting for their right. The struggle for freedom and justice depend on its bases. The main problem with TPLF is the bases for their freedom relies on seeing the Amhara as their enemy and control the economic and poletical power which had not been in the hand of the amahara people. Despite the fact that Amhara had been in bad economic and living condition at every corner of the country, he have being accused and used as escape goat for all the weak parts of the past regims , even by its poletical parties in EPRDF. This time the Amhara , determine to live one day as a lion than a life time chicken. The struggle is apparently , to emancipate one self from state based systemic mental and economic slavery imposed by the TPLF . As usual the ethiopian always perceive the TPLF and Tigray people with different lense but the problem is the majority Tigray does not specially those who are misusing the state system for them selves . Despite all this, this is time that the paradigm should be shifted in the mind and heart of all ethiopian. The amahara patriare who had sacrificed while fighting against Somalia and other invader was for the Ethiopia , but in the contrary TPLF made them to fight for survival and misinterprete what they did for the country . This regime, blurred the realty among the ethnic group and launch its manifesto about ethnic tolerance and equality in contrary to , it should be. the struggle is , for justice and freedom , and respect it unless you are the one who is enjoying because the amara are being denied of this in born birth right given by the nature and god but not pease meal donated from the state . Other wise, the direction of Ethiopia history will be transformed for once and all in different direction.
Prof said don’t kill Weyane and Weyane are not Tigria” my answer is Profmay I sak you one thing from where Weyane are coming?Weyane si killer even Tegrai people are killer too!!
Beka
Enough is enough . Amhara people tolerance passed the red line long time a go. the movement is in the phase of teaching all it’s oppressor that unless inter tolerance and rule of low is ensured , the power people can do it as usual . Ruling the country by low for specific group economic and poletical power , is colonial system. We are in domostic colonization.
IGNIH SEWYE KETENAGERUT BETAM TEKEKELGNA
HUNO YAGEGNEHUT BERHANU NEGAN LESILTAN YEMIYANEFNF
ACHIBERBARI NEAW YALUT NEAW .
Burhanu nega, is struggling with the motive and Julusy that Tigray people took the economic power from his ethnic group . He had ever not care about other poor ethiopian . Such mind set is equivalent with racism . His struggle is not beyond Mercato .
TPLF was the one who invited all the opposition parties group including birhanu negega. He was the one who served as economic consultant to develop strategy for the country . But once he did so , TPLF realisd his hidden intent for his biased ethnic group and reverse the game against him . That was the point of diparture between TPLF and birhanu . They used his strategy against him . They are the carbon copy . Inspite of all this , I appreciate the person who used birhanu’s intent against him selves while he was called to serve the country equally . In the same way he was responsible for the fate of coalition party which was backed by all Ethiopians regardless of ethnicity and relegion . He is stupid puppet sponsored by rich elites and murchants .
@Zaretun Madefro
I do not always support every thing what professor Mesfin says. But I respect him as elder and as intellectual. All of us including the professor can be criticized but I don’t think persons like Zertun, who can not even construct one phrase properly , have the capacity to challenge him. Guys , we have to know ourselves who we are before we open our mouth. RESPECT IS OUR CULTURE, WHEN WE CRITICIZE IT HAS TO BE HAMBLE.
በመሰረቱ ኤልፎራ ድርጅት የኢትዮጵያዊያን ሳይሆን የእስራኤላዎያን ሃብት ነው እዚህ ድርጅት የተቀጠሩት ኢትዮጵያዊያን እንደሰው ሳይሆን እንደውሻ ፣ገረድ፣ዘበኛ የሚያታዩ የእስራኤል ውሻዎች ናቸው፡፡
በየቀኑ የተሸጠው ገንዘብ እስራኤል ኢንፓሲ በድብሎማቶች አማካኝት በተላላኪዎቻቸው ተሰብስቦ ደወእስራኤል ሃገር ይላካል፡፡ ይህም ሆኖ ታድያ ለዜጎች የሚሸጠው የተበላሹና፣ምርቶች፣የቆየ ጉዳይ ነው፡፡
ኤልፎራ በሽታ የተጠቁ ዶሮዎችን ለአዲስ ዓመት ገበያ ለያቀርብ ነው ለምን ዶሮ ብቻ ሳይሆን ድንች፣ሽንኩርት፣ስጋ፣እንቁላል፣ወተት፣አይብ ይህን ምርት ተጠቅመው የሞቱ ኢትዮጵያዊያን ቤቱ ይቁጠረው ስለማይናገሩ እንጂ በሃገራችን በእስራኤሎችና በሃገሪቱ ጠላቶች ኢትዮጵያዊያን የዘር ማጥፋት ነው!
ሰውየው ነኝ ከላበረት
ELFORA belongs to MEDROC /alamudin . We don’t know so far that sheik is an Israeli. If elfora do so , it must be this arab who have no value for individual right and misusing the country resources to gether with elits . Your blind hatered for Israel relates about your attitude .
ATO YALFAL ZEM BELEHE TEZEBAREKALEHE YOU BETTR KNOW WHAT YOU WROTE DO YOU KNOW ABOUT THE SO CALLED PROFESOR WHAT HE DID WITH MENGESU WHEN HE WAS IN MEREMARY COMMISION CHERMAN WITH THE SHABIA BEREKET HIS DEPTY I THIK YOU TOGETHER ORDERD WITH MINGSTU TO KILL ALL THE 60 MINISTERS AND GENERALS ITELECTUALS + THE EPOREOR ALSO YOU PARETESEPAT THE RED TEROR NOW YOU OPEN YOUR KILLER MOUTH YOU SAID WITH SO CALLED PROFESOR WEYANEA AND SHABIA IS OUR CHILDEREN YOU FASILITATE MENGESTU HAILEMARIAM QUIKLY OUT YOU ACCEPT MELESE TO CONTROL ETHIOPIA WITH HERMAN COHON. YOU BETTER SHUT THE KILLER MOUTH YOU AND THE SO CALLED PROFESSOR I WISH PROFESOER ASRAT WOLEDEYES WAS ALIVE. HE KNOW HIM AND YOU YOU COPERAT WITH THE FASHSHIT DERG AND WEYANE AND SHABIA AND O. N.G IN LONDON WITH HERMAN COHON YOU WAITING YOUR TIME WHAT YOU DID THE CRIME IN ETHIOPIA DON’T WORRY GIZAW DERSUAL YET ENEDEMETEGEBA MEDERE YE WEYANEA YE SHABYA YE ONEG SELAYE ACHEBECABEE WAIT YOUR TIME.
@zertun
Ok Zertun. We have heard you, I advise you to go to school to learn acceptable standard English. Another alternative you have is to write in Amharic.
Eshi yene qonjo. Timhirt btimari degmo Shega new.
I am not a fan of this guy, Ato Mesfin Wolde Mariam, an overrated scholar, who did not even earn a doctorate degree and who did not produce a single decent book in his long career. He cried and bulled the University to be called “professor” without really deserving it. Politically speaking, he embodies ultra-conservatism, chauvinism, arrogance and ignorance. He has not read much; he analysis is based on a common sense and flawed with ethnocentric bias. He even became ridiculous when he even denied the existence of the Amhara people for political expediency. He is opportunist par excellence and he sees himself a towering figure of Ethiopian political academic life – there are others Ethiopian who could legitimately claim that qualification. He is not; he is just a bigot who suffers from a disease called ignorance and arrogance …